Ký ức tuổi thơ: Nội tôi

Image_C6_49-L

Ông Nội tôi hồi xưa đẹp trai sáng láng nhất vùng. Ông cưới bà tôi cũng là thôn nữ công dung ngôn hạnh tiếng lành đồn xa. Gặp buổi nhiễu nhương, ông gia nhập Việt Minh đánh Pháp lúc còn rất trẻ. Ông bị tay quan Tây phục kích giết chết trên nhánh sông Vàm Cỏ lúc chừng năm hăm bốn hăm lăm tuổi, để lại cho bà Nội tôi hai đứa con thơ, là Ba tôi lúc chừng hai tuổi, và cô tôi còn trong bụng bầu. Bà Nội giận nên lấy tên tay quan Pháp mà đặt tên Ba tôi, để nhắc mối thù xưa.

Nội giỏi lắm, tảo tần sớm hôm từ sạp vải  tới gánh hàng xén bên chợ sông quê. Ông Nội tôi hy sinh vì đất nước từ sớm nên bà Nội phải bương chải để nuôi các con của Nội. Sau này nghe kể lại, hể có gánh hát về quê là Nội tôi quải gánh cháo gà ra bán. Gánh cháo của Nội thơm lừng cả rạp hát. Tô cháo gà bốc khói nghi ngút thơm tho lạ lùng bên cạnh dĩa rau sống chuối bào thiệt bắt mắt. Người lớn tuổi sành ăn khi con cháu mua tô cháo về, chỉ đưa muỗng cháo lên miệng cũng nhận biết vị cháo khác nếu không có mùi vị đặc biệt như cháo bà Tư. Riết Nội nổi tiếng thành „ Bà Tư cháo gà „. Danh ca tài tử cải lương thời đó như Minh Cảnh, Thanh Sang tới Ngọc Giàu, Thành Được trước khi hát, đều dặn bà Tư chừa cho tô cháo với cái phao câu bộ lòng, hay cặp cẳng cánh gà tùy sở thích.

Lầm lũi vậy mà Nội nuôi Ba tôi ăn học tới nơi tới chốn. Mỗi lần nghe tiếng xe Jeep bạn Ba tôi kéo về chơi là Nội lật đật mần con gà giò bóp gỏi củ cải trắng trộn với rau răm, củ hành. Món này Nội làm ngon số một, chưa thấy ai bằng. Tiễn anh ba là Ba tôi đi rồi, em út trong nhà đói meo trách hờn. Vậy mà Nội vui, xoa đầu: „ Tụi bây biết gì mà nói “.

Rồi Ba tôi cũng ăn học thành tài, thành niềm hãnh diện không chỉ của riêng Nội mà của cả huyện quê nghèo khi trở thành ông Giáo sư (1) trẻ tuổi.

Mẹ tôi từ một tiểu thư thành thị, ” triệu bạc của Papa” – ông Ngoại tôi, cũng đã theo chồng về làm dâu xứ khỉ ho cò gáy. Đám cưới Ba Mẹ tôi là một sự kiện lớn lao của xứ huyện nghèo. Ba Mẹ tôi đều là Giáo sư được mọi người trong huyện kính nể, thần tượng.

Bà Nội tôi bị trúng miếng miểng bom đạn thời chiến tranh ngay màng tang đầu, chạm vào dây thần kinh, đến lúc già biến chứng trị bệnh khắp nơi không khỏi. Mỗi lần đang nói chuyện, thấy Nội ôm đầu nước mắt ràn rụa, nghiến chặt hàm răng chịu đau là biết Nội lại bị cơn đau hành hạ. Rồi có người mách nước lấy trái bình bát xanh (2) đem về hơ lửa lăn lên vết thương sẽ khỏi. Vậy là thằng cháu của Nội có cơ hội để báo hiếu khi mỗi ngày đi hái trái về cho Nội chữa bệnh.

Cơ hội cũng bởi tôi đi hái trái thuốc cho Nội để tha hồ rong chơi mà không sợ Nội rầy. Trèo lên cây bình bát mọc dại khắp nơi ao hồ miệt quê thì chỉ một loáng là hái đầy túi bàng (3), thằng nhỏ ham chơi hái thêm mấy trái bình bát chín thơm lừng nhưng đầy hột ăn đỡ cho lưng bụng rồi khoan về nhà vội, mà hú đám nhỏ bạn quê bày trò lêu lổng.

Thiên nhiên miệt quê thời đó vẫn còn nhiều tôm cá cho lũ trẻ chúng tôi đi bắt cá bóng dừa núp trong bập cây dừa nước mỗi khi con nước nhánh sông Vàm Cỏ giựt ròng, hay bạo gan thò tay vô hang cua sông bị kẹp tay la oai oái. Đói bụng thì trèo cây bần ven sông hái vài trái chua lè lót dạ, tót lên ngọn ổi dấu trái chín mé ao. ” Bần dòn ổi dẻo me dai “. Câu này đám con nít quê tôi dạy nhau để tùy cây trái mà leo trèo cho khỏi té. Thời đó tụi nhóc tôi ở quê đủ trò vui kể biết bao lâu mới hết mà sau này lúc lên Sì-Goòn đi học tiếp, tôi lại thấy tiếc cho những bạn học không có cơ hội về sống miệt quê.

Nội thương con thương cháu nhưng rất dữ đòn, nhất là với thằng cháu đích tôn của Nội là tôi. Ngay cả Ba tôi sau này già đầu còn có lần bị Nội cầm cây củi tràm hăm quánh. Sau này nghĩ lại mới hiểu ý Nội, chắc Nội thử coi mấy thằng này còn coi bà già trầu ra gì không.

Có lần Nội cho tôi tập chạy xe đạp. Thằng nhỏ lúc mới chừng bảy tám tuổi là tôi chạy loạng choạng đụng đổ cả gánh bánh bò của bà hàng xóm, mặt mày tái mét sợ bị Nội đánh đòn. Nhưng ngó Nội cười hiền từ xoa đầu tôi nói ” Thôi hổng sao đâu con, tại con mới tập chạy xe mà ” , rồi lần trong túi áo lấy tiền ra đền.

Nhiều khi bà con bên nội ngoại ghé thăm Nội rồi cho tiền tôi. Lúc đó tôi ở với Nội, nên nhớ hoài câu Nội dặn để từ chối khéo: „ Dạ, con còn con nít hổng biết xài tiền “. Nội tuy nghèo mà câu ” giấy rách phải giữ lấy lề ” còn vang vọng mãi trong trí óc trẻ thơ tôi.

 

Berlin Hè 2014. Viết cho các em để nhớ ngày giổ Nội. 

Huỳnh Minh Tú

 

(1) Thời VNCH, những giáo viên đều được kính trọng gọi là Giáo sư. ( Mời xem thêm: https://tuxtini.com/2013/12/01/nhin-lai-nen-giao-duc-vnch-su-tiec-nuoi-vo-bo-ben/ )

(2) Cây bình bát mọc dại quen thuộc ở miền Nam:

Cây trái bình bát

Cây trái bình bát

(3) Túi bàng: ( Hay còn gọi là giỏ đệm ) là túi được đan bằng cỏ bàng dùng làm túi xách thông dụng ở miền quê:

Túi bàng

Túi bàng, giỏ đệm

Ca dao về nghề đan (hay “đươn” – tiếng thổ ngữ miền Tây Nam bộ) túi bàng giỏ đệm ở miệt quê:

 Bàu Gõ trên cỏ dưới bưng

Nhổ bàng đươn đệm em đừng đi đâu.

 

Thu hoạch cỏ bàngThu hoạch cỏ bàng

Ngó lên trên chợ Thủ Thêm

Thấy em đươn đệm giắt ghim trên đầu.

 

Lòng thương con gái Kiến Vàng (*)

Đầu đội neo bàng, tay xách mo cơm.

(*):  Nghề đươn đệm phân bố rải rác khắp Đồng Tháp Mười , nhưng tập trung nhất có lẽ là khu vực thuộc huyện Tân Phước (Tiền Giang) và phía tây huyện Thủ Thừa (Long An) ngày nay. Bởi lẽ địa hình vùng này vốn ngập nước quanh năm, rất phù hợp cho cây bàng phát triển (Chỉ đến cuối thập niên 80 của thế kỷ XX, khi kế hoạch khai thác tiềm năng ĐTM được xúc tiến, thì nhờ kinh rạch được khai thông mà vùng này mới bớt ngập úng, cũng từ đó lượng bàng mọc ở đây cũng ít dần). Hiện nay tại ấp Phú Xuân, xã Phú Mỹ (huyện Tân Phước) còn địa danh mang tên Xóm Đệm ( hay Chợ Đệm? – HMT). Kế đó là xã Hưng Thạnh (cũng thuộc huyện Tân Phước) còn giữ tên cũ Kiến Vàng với câu ca dao quen thuộc trên.

( Nguồn: Hoidantochoc. org.vn )

Chẻ bàng. Hình dáng người mẹ, người chị của vùng quê nghèo và nghề đan giỏ đệm:

 

Ảnh miền Nam miệt quê xưa:

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s